ศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดเผยผลสำรวจดัชนีความเชื่อมั่นหอการค้าไทย (TCC-CI) ประจำเดือนตุลาคม 2569 พบว่า ดัชนีความเชื่อมั่นหอการค้าไทยอยู่ที่ระดับ 40.9 ลดลงจากระดับ 41.2 ในเดือนกันยายน 2569 นับเป็นการปรับตัวลดลงต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 2 สะท้อนถึงความเชื่อมั่นของภาคธุรกิจที่ยังเผชิญแรงกดดันจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจที่เป็นไปอย่างช้า ๆ โดยเฉพาะกำลังซื้อของประชาชนที่ยังเปราะบาง ภาระค่าครองชีพและต้นทุนการประกอบธุรกิจที่อยู่ในระดับสูง ประกอบกับผลกระทบจากสถานการณ์อุทกภัยในหลายพื้นที่ และความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกที่ยังเป็นปัจจัยกดดันต่อการดำเนินธุรกิจ
สำหรับองค์ประกอบของดัชนี พบว่า ดัชนีความเชื่อมั่นในปัจจุบันอยู่ที่ระดับ 34.9 ลดลงจาก 35.4 ในเดือนก่อนหน้า ขณะที่ดัชนีความเชื่อมั่นต่ออนาคตในอีก 6 เดือนข้างหน้าอยู่ที่ระดับ 46.8 ลดลงจาก 47.1 โดยดัชนีทั้งสองส่วนยังอยู่ต่ำกว่าระดับ 50 แสดงให้เห็นว่าผู้ประกอบการยังมีความกังวลต่อภาวะเศรษฐกิจทั้งในปัจจุบันและระยะข้างหน้า แม้จะมีความคาดหวังว่าสถานการณ์จะทยอยปรับตัวดีขึ้นก็ตาม นอกจากนี้ ความเชื่อมั่นในแต่ละภาคเศรษฐกิจยังปรับตัวลดลงทุกด้าน โดยเฉพาะภาคอุตสาหกรรมและการค้าชายแดนที่ลดลง 0.6 จุด ขณะที่ความเชื่อมั่นด้านเศรษฐกิจโดยรวม การลงทุน ภาคบริการ และการจ้างงานยังอยู่ในระดับต่ำ สอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจที่ยังมีข้อจำกัดในการขยายตัว และส่งผลให้ภาคธุรกิจเพิ่มความระมัดระวังในการลงทุนและดำเนินกิจการ
สำหรับ ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นภาคธุรกิจ ส่วนสำคัญยังมาจากภาวะเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวไม่เต็มที่ ขณะที่รายได้ของประชาชนยังไม่สอดคล้องกับค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้น ส่งผลให้การใช้จ่ายและกำลังซื้อในประเทศยังค่อนข้างจำกัด ประกอบกับสถานการณ์อุทกภัยที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ ซึ่งสร้างความเสียหายต่อทรัพย์สิน ผลผลิตทางการเกษตร ตลอดจนกิจกรรมทางการค้าและการท่องเที่ยว ทำให้ผู้ประกอบการและประชาชนต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในการฟื้นฟูเพิ่มเติม
ขณะเดียวกัน ต้นทุนการผลิตและการดำเนินธุรกิจยังเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่สร้างความกังวล ทั้งราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ค่าขนส่ง และราคาปัจจัยการผลิตทางการเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้น รวมถึงความผันผวนของค่าเงินบาทและตลาดทุน ซึ่งส่งผลต่อการวางแผนธุรกิจและการลงทุน นอกจากนี้ ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ ทั้งความขัดแย้งในตะวันออกกลาง สงครามรัสเซีย–ยูเครน ตลอดจนสถานการณ์บริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา ยังคงเป็นความเสี่ยงที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจส่งผลกระทบต่อราคาพลังงาน ต้นทุนการค้า และความเชื่อมั่นของผู้ประกอบการ
อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจไทยยังมีปัจจัยบวกที่ช่วยพยุงกิจกรรมทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจและบรรเทาภาระค่าครองชีพของภาครัฐ อาทิ การต่ออายุโครงการ “ไทยช่วยไทย พลัส 60/40” อีก 2 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม – 30 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งมีส่วนช่วยประคองกำลังซื้อของประชาชนและสนับสนุนผู้ค้ารายย่อย รวมถึงการขยายเวลาคงอัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ที่ 7% ออกไปอีก 1 ปี และการที่คณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง.) มีมติคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1.00% ต่อปี เพื่อสนับสนุนการฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทย
ภาพรวมเศรษฐกิจในระดับจังหวัด ผลสำรวจพบว่า ผู้ตอบแบบสำรวจร้อยละ 54.4 มองว่าสถานการณ์เศรษฐกิจของจังหวัดในปัจจุบันแย่ลง โดยเฉพาะด้านการจ้างงาน การค้าชายแดน การลงทุนภาคเอกชน และภาคเกษตรกรรม ขณะที่มุมมองต่อเศรษฐกิจในอีก 6 เดือนข้างหน้า ร้อยละ 44.8 คาดว่าสถานการณ์จะปรับตัวดีขึ้น แต่ยังมีร้อยละ 53.0 ที่มองว่าเศรษฐกิจจะปรับตัวแย่ลง สะท้อนให้เห็นว่าการฟื้นตัวของเศรษฐกิจในระดับพื้นที่ยังมีความไม่แน่นอน และจำเป็นต้องได้รับแรงสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง
ด้านสถานการณ์เศรษฐกิจรายภูมิภาค พบว่าแต่ละพื้นที่มีทั้งปัจจัยสนับสนุนและความท้าทายที่แตกต่างกันตามโครงสร้างเศรษฐกิจ โดยมีประเด็นสำคัญ ดังนี้
กรุงเทพฯ และปริมณฑล ยังคงได้รับแรงสนับสนุนจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐที่ช่วยประคองการบริโภคและกำลังซื้อของประชาชน อย่างไรก็ตาม ภาคธุรกิจยังเผชิญแรงกดดันจากต้นทุนพลังงานและค่าครองชีพที่อยู่ในระดับสูง ประกอบกับภาระหนี้ครัวเรือนที่ส่งผลให้ประชาชนระมัดระวังการใช้จ่ายมากขึ้น รวมถึงผลกระทบจากน้ำท่วมขังในบางพื้นที่ที่เป็นอุปสรรคต่อการเดินทางและการขนส่งสินค้า
ภาคกลาง มีปัจจัยบวกจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจและแนวโน้มคำสั่งซื้อสินค้าอุตสาหกรรม โดยเฉพาะชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ในตลาดส่งออกที่มีทิศทางเพิ่มขึ้น แต่สถานการณ์อุทกภัยยังส่งผลกระทบต่อภาคครัวเรือน อุตสาหกรรม และพื้นที่การเกษตร ขณะที่ต้นทุนพลังงานและค่าขนส่งที่อยู่ในระดับสูง รวมถึงภาระหนี้ครัวเรือน ยังคงเป็นข้อจำกัดต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจในพื้นที่
ภาคตะวันออก ยังคงได้รับแรงขับเคลื่อนจากการลงทุนในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และความต้องการสินค้าอุตสาหกรรมเทคโนโลยีและอิเล็กทรอนิกส์ที่เพิ่มขึ้นทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงการเข้าสู่ฤดูกาลท่องเที่ยวที่ช่วยสนับสนุนภาคบริการ อย่างไรก็ตาม ต้นทุนพลังงาน ค่าไฟฟ้า และภาระหนี้ครัวเรือนยังอยู่ในระดับสูง ขณะที่ผู้ประกอบการ SMEs บางส่วนยังเผชิญข้อจำกัดด้านสภาพคล่อง ซึ่งอาจกระทบต่อความสามารถในการแข่งขัน
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ยังคงเผชิญข้อจำกัดด้านกำลังซื้อจากภาระหนี้ครัวเรือนและรายได้ที่ฟื้นตัวอย่างจำกัด ประกอบกับการแข่งขันจากสินค้านำเข้าราคาถูก และความผันผวนของสภาพอากาศที่ส่งผลต่อภาคเกษตรกรรม แม้การจัดกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวในหลายพื้นที่และราคาสินค้าเกษตรบางชนิดที่มีแนวโน้มดีขึ้นจะช่วยสนับสนุนรายได้ของประชาชน แต่ภาพรวมความเชื่อมั่นยังคงอยู่ในระดับต่ำเมื่อเทียบกับภูมิภาคอื่น
ภาคเหนือ ได้รับปัจจัยสนับสนุนจากการท่องเที่ยวในช่วงเทศกาลและงานประเพณีสำคัญ รวมถึงการขยายตัวของอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมเทคโนโลยี อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจากอุทกภัยที่ผ่านมา ทำให้ภาคธุรกิจและครัวเรือนต้องแบกรับต้นทุนการฟื้นฟูเพิ่มเติม ขณะที่ภาระหนี้สิน ค่าครองชีพ และต้นทุนการขนส่งที่ยังอยู่ในระดับสูง ส่งผลให้กำลังซื้อในพื้นที่ฟื้นตัวได้อย่างจำกัด
ภาคใต้ มีแรงสนับสนุนจากการท่องเที่ยว โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวจากตะวันออกกลางและจีนที่ปรับตัวดีขึ้น รวมถึงราคาสินค้าเกษตรสำคัญอย่างยางพาราและปาล์มน้ำมันที่อยู่ในระดับสูงขึ้น ซึ่งช่วยสนับสนุนรายได้ของเกษตรกร อย่างไรก็ตาม ความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกยังส่งผลต่อคำสั่งซื้อสินค้าเกษตรแปรรูปและอาหารทะเลส่งออก ขณะที่ต้นทุนพลังงานและค่าครองชีพที่อยู่ในระดับสูงยังเป็นปัจจัยกดดันการใช้จ่ายของประชาชน
ภาพรวม ดัชนีความเชื่อมั่นหอการค้าไทยประจำเดือนตุลาคม 2569 สะท้อนให้เห็นว่า การฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยยังมีความเปราะบางและไม่ทั่วถึง แม้จะได้รับแรงสนับสนุนจากมาตรการภาครัฐ การส่งออก ราคาสินค้าเกษตร และการท่องเที่ยว แต่กำลังซื้อที่ยังจำกัด ภาระหนี้สิน และต้นทุนการประกอบธุรกิจที่อยู่ในระดับสูง ยังคงเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ดังนั้น การเร่งบรรเทาภาระค่าครองชีพ ดูแลต้นทุนการผลิต เสริมสภาพคล่องให้ภาคธุรกิจ และส่งเสริมการลงทุนควบคู่กับการพัฒนาเศรษฐกิจในระดับพื้นที่ จึงเป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและสนับสนุนให้เศรษฐกิจไทยฟื้นตัวได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
แนวทางการดำเนินการในการแก้ไขปัญหา
- การบริหารจัดการน้ำเชิงรุกเพื่อรับมือภัยแล้งและปรากฏการณ์เอลนีโญ โดยเฉพาะการจัดเก็บและจัดสรรน้ำสำรองสำหรับภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมในพื้นที่เสี่ยง
- การเชื่อมโยงตลาดผลผลิตฤดูเก็บเกี่ยว และการเพิ่มมูลค่าผ่านอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตรเพื่อกระจายรายได้สู่ท้องถิ่น
- มาตรการประคองกำลังซื้อและบรรเทาภาระค่าครองชีพของประชาชน
- ส่งเสริมการจ้างงานและการยกระดับทักษะแรงงานรองรับภาคบริการและอุตสาหกรรม
- เสริมสภาพคล่องและแก้หนี้เชิงรุกโดยปรับโครงสร้างหนี้ภาคครัวเรือนและ SME เติมสภาพคล่องดอกเบี้ยต่ำ เพื่อประคองกำลังซื้อและป้องกันหนี้เสีย
- ดูแลเสถียรภาพค่าเงินและการค้าต่างประเทศ รักษาเสถียรภาพค่าเงินบาทให้อยู่ในระดับที่แข่งขันได้ พร้อมหนุนการป้องกันความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยน
- เร่งรัดการเบิกจ่ายงบประมาณลงทุนภาครัฐ และการอำนวยความสะดวกเพื่อดึงดูดการลงทุนภาคเอกชน ในกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยี อิเล็กทรอนิกส์ และยานยนต์ไฟฟ้า
